Ég opnaði fyrir rás tvö í morgun og hlustaði um stund á morgunútvarpið. Útvarpskonan var að ræða við mann um einhverja útihátíð. Það var ótrúlega kunnuglegt að heyra mannin tala svo ég lagði við hlustir. Hann sagði oft “þúveist”og svo hafði hann að mínu mati góðan humor. T.d spurði útvarpskonan hvort fólk sem hætt er að drekka væri oftast með eitthvað gutl í glasi þegar það væri innan um fólk í víni til þess að fá frið fyrir röflinu í þeim fullu. Eins og “Hvaderetta maður ertekkert að fá þér?” Hann sagði að það gæti verið en einnig kannski bara svona til þess að gera eitthvað og “svo er maður kannski bara þyrstur” og það þótti mér afskaplega fyndið! Oft eru augljósustu og einföldustu skýringarnar á atferli okkar svo fjarri allri rökhugsun. Sérstaklega held ég að þetta sé kvenlegur eiginleiki. Og svo er þetta líka mjög kreatívur eiginleiki að geta hugsað út og suður og leikið sér með alskonar hugmyndir hvort sem þær eiga sér stoð í einhverju raunverulegu eða ekki. Jæja ég uppgötvaði að maðurinn var faðir yndællar stúlku sem var hér í síðustu viku og málfarið var kunnuglegt fyrir þær sakir. Dóttirin talar alveg eins og getur maður velkst í vafa um áhrifamátt uppeldis og umhverfis þegar maður gerir svona uppgötvanir?
Skömmu seinna talaði konan við einhvern mann um tískuna, man ekkert hvað hann heitir enda skiptir það ekki máli. Hann var að tala um sólgleraugu og mikilvægi þess að tolla í tískunni. Vinalegur og sætur karl, að heyra, og ég sprakk úr hlátri þegar hann fór að tala um klæðnað miðaldra karla(um og yfir fertugt kæru bræður!) og bakpokana þeirra. Hann mælti með því að menn tækju af sér þessa hallærislegu bakpoka, fengju sér svona umslagatöskur yfir axlirnar. Æ veistu þessir karlar með bakpokana minna mig svo eitthvað á Dani eða Norðmenn sagði hann og ég sá fyrir mér hvernig hann hryllti sig við þá samlíkingu. Danir og Norðmenn eru sumsé ekki smart og ég get að nokkru leiti verið sammála honum í því en það er kannski eitt af því sem gefur þessu samfélagi svo afslappaðan og notarlegan blæ. Samfélagið er íhaldssamt og rótgróið og að sumu leiti virðast Danir ekki eins uppteknir af innantómri efnishyggju og við.
En það sem mér þótti umhugsunarvert við samlíkinguna var hve ótrúlega ríkt það er í okkur mannskepnunni að líta niður eða finnast minna til annarra koma en þeirra sem tilheyra okkar svæði, hafa sama smekk ef smekk mætti kalla þegar “tískan” ákveður hvað er flott og hvað er ljótt, tala sama tungumál o.s.f.
Ég t.d lagði leið mína, einu sinni sem oftar, í Genbrug. Ég er búin að velta þessum áhuga á Genbrug búðum fyrir mér og hef komist að þeirri niðurstöðu að ég þarf ekki aðstoð. Þetta er ekki fíkn og ég hef fullkomna stjórn á þessu. Börnin min hafa fengið mat og ég hef ekki orðið fyrir fjárhagslegum skaða. Kemst ennþá inn í íbúðina og hún lyktar ekki af gömlu drasli. Mínir nostalgitúrar eru farnir í Genbrug. Þarna sér maður ekki eingöngu gamalt dót heldur mannflóruna í allri sinni dýrð. Í búðunum vinnur bara fólk sem komið er á eftirlaun en hefur kosið að helga málefninu krafta sína. Það fær engin laun en hefur það afskaplega huggulegt með að koma svona saman og stjórnast í búðarrekstri. Eflaust er það líka góð tilfinning þegar maður er komin út af vinnumarkaðinum að einhver hafi þörf fyrir mann. Þessi kynslóð er heldur ekki eins illa farin af afþreyingariðnaðarveikinni eins og þeir sem yngri eru. Vita sem er að það að hafa eitthvað fyrir stafni, nota sál og líkama gefur lífinu frekar fyllingu og innihald en sitja heima í stofu og mæna á sjónvarpið allan daginn. Nú ég komst í feitt þarna í gær. Var að glugga í bækur þegar einn starfsmaðurinn kom blásandi með dót og lagði frá sér lítinn bunka af bókum. Ég kikkaði á þessar bækur og viti menn þarna var fjársjóður fyrir mig. Tvær bækur af Bonniers store handarbejdsleksikon en það safn er ekki lengur gefið út og algerlega ófáanlegt. Ef það kemur inn í svona búðir er það óðara farið. Það eru jú margir safnarar ennþá duglegri en ég að skanna Genbrug. Svo voru nokkur lítil hefti um útsaum og svoleiðis. Á veggnum stóð að fagbækur væru á fimm krónur en aðrar á tvær krónur. Ég fór og skeggræddi við dömuna á kassanum um það hvað af þessu væru fagbækur og hvað ekki. Hún var ekki viss, voru þetta ekki allt fagbækur? Nei ég taldi leksikonana bara vera fagbækur svo hún seldi mér allt á sautján krónur. Ég var alveg að kafna, gerði svo góð kaup en kannski snuðaði ég einhverja ólánsmanneskjuna. Ágóðinn af allri sölu rennur jú til þeirra sem ekkert eiga, en verð að lifa með því. Það er svo gaman að prútta.
En þetta er nú allt saman útúrdúr því ég var að velta mér uppúr hvað allt framandi er púkó. Þegar ég kom inn í Genbrug heyrði ég háværar umræður þar sem fötin eru. Stór og mikill karl, með svart hár og skegg stóð við rekka og það glumdi í honum um alla búð. Innan um fataleppana mátti greina gamla kellu sem karlinn augljóslega var að tala við. Hún leit út fyrir að vera í ham eins og konur gjarnan eru þegar þær komast í feitt í fatakaupum. Ég efast þó um að þau hafi skilning á hugtakinu, sem allar verslanir auglýsa hér og er ákaflega vinsælt í dag, powershopping en þau voru sko að gera góð kaup, slíkur var hamagangurinn. Þetta fólk var að austan, tungumálið lét ekki vel í eyrum mínum, svo hart og óþjálft og almáttugur eins langt frá letilegri og kokhljóðandi dönsku og hægt er. Kellan var vægast sagt forn, klædd í marga leppa, rósótt pils og skræpótta blússu, með svuntu, sjal og skuplu á höfðinu. Þau þrömmuðu að kassadömunni og lögðu fatastafla á borðið. Búðardaman spurði á dönsku hvar þetta og þetta hefði verið. Það er jú orden á hlutunum í Genbrug og sumar flíkur kosta þrjátíu og fimm krónur aðrar fimmtíu kr. o.s.f. Karlinn sem hafði auljóslega völdin yfir buddunni svaraði þeirri dönsku á sínu ylhýra og úr þessu varð hin mesta kómedia því öll hersingin marseraði kassa og rekka á milli til að finna út hvað hafði verið hvar, búðardaman fyrst, talandi dönsku og ektaparið á eftir talandi pólsku eða eitthvað slíkt og engin skildi neitt í neinu. Það hafðist að verðleggja allt fyrir rest og þegar viðskiptunum var lokið breiddist þetta líka dásamlega tannlausa bros yfir andlit þeirrar gömlu sem verslað hafði, hún lyfti hendinni svona eins og kóngafjölskyldan gerir þegar hún er á ferð, vinkaði til allra í búðinni og sagði hátt og snjallt á syngjandi sænsku “takk så mygge brå” nokkrum sinnum, karlinn bugtaði sig og beygði og kvaddi með sömu orðum.
Sem betur fer eru Genbrugbúðardömurnar í Viborg ekki eins óumburðarlyndar og eldri dömur í Aalborg en þar vorum við Axel einu sinni í mesta sakleysi að rabba saman inni í matvöruverslun þegar tvær gamlar fóru fram hjá og önnur þusaði “að heyra í þessum aumingjans Sómölum”.

"Den, der ikke kender fremmede sprog, ved ingenting om sit eget" sagði Johan Wolfang von Goethe.......